Asociación Galega de Editores

Editar en tempos de crise

            A grave crise económica que atravesa o país dende hai xa máis de dous anos, afecta sen dúbida moi especialmente o sector do libro. Para moitos selos editoriais a crise está a ser un alto valo difícil de superar que os obrigou a pospoñer os seus proxectos máis custosos, a reducir investimentos ou a adiar os pagamentos dos dereitos de autor. Pola súa parte, a Administración non contribuíu a paliar a situación, dado que reduciu de forma considerable as subvencións coas que viña axudando a unha estabilización e normalización do sector, deixando ao pairo a numerosas editoras e obrigando a outras a reconsiderar a súa programación anual. No entanto, son tamén moitos os que entenderon que a crise lles había servir de acicate para buscar novas estratexias de mercado, así como para reflexionar no que se estaba facendo e, sobre todo, para buscar políticas de edición rendibles. Sexa cal for a situación interna de cadaquén, do que non hai dúbida é de que a crise non influíu na entrega, no ánimo e na capacidade creadora dos nosos escritores/as, ilustradores/as e editores/as de literatura infantil e xuvenil. Xa que logo, tras unha década do novo século XXI traballando en conxunción a prol da consolidación dun xénero, estamos no momento de afirmar que, a pesar da etapa difícil que atravesamos, a situación da literatura infantil e xuvenil galega e todo o que a rodea, enveredou polo camiño da consolidación como xénero e da calidade como produto. Cómpre tan só observar a demanda do mercado; o investimento na renovación das bibliotecas escolares; a creación de campañas de animación á lectura; a aparición dun bo número de clubs e outros novos espazos para ler, -plataformas todas elas nas que a lectura abandonou o ámbito escolar para entrar de cheo na vida cotiá das familias-, así como o interese que os medios de comunicación, as feiras culturais, os novos plans de estudo e mesmo distintos foros públicos de debate, prestan ao xénero. Tamén 2010 foi declarado pola Consellería de Cultura  o Ano do Libro e da Lectura e o ano en que IBBY (International Board on Books for Young People) decidiu escoller como sede do seu 32º Congreso Internacional de Literatura Infantil e Xuvenil, Compostela, cun lema que nos define como país A forza das minorías, porque fala de nós, da situación das literaturas escritas en linguas en posición de periferia. 

             Todo este magma de creación, edición, debate e reflexión que se foi forxando ao longo da última década e que culminou no ano 2010, dá lugar a unha nova xeración formada, non só por profesionais do libro, -editores/as, ensinantes/as, blibiotecarios/as, libreiros/as e mediadores/as, en xeral, senón tamén por pais e nais que se asesoran para ofrecer lecturas aos rapaces/as que eduquen en valores, porque se comprendeu que ler enriquece, abre a mirada,  construíndo cidadáns e cidadás mellores para o futuro, máis libres, máis conscientes e máis capaces.

Novos selos editoriais, novos mercados, novos retos para pensar o futuro

            Ante a nova política autonómica, que reduce o número de horas do galego nas aulas, tanto de ensino como de lingua vehicular, e que aposta polo incremento do inglés, houbo que cambiar planificacións, programacións, libros de texto; neste sentido algunhas editoriais xa consagradas no mercado poñen en marcha novas coleccións  de textos trilingües (Ediciones del Viento; Nova Galicia). Tamén algúns novos selos editoriais, como Triqueta verde, adaptaron o seu catálogo aos novos temos dando ao prelo edicións bilingües galego-inglés, con títulos pensados para asumir estes novos retos, (Os lunares de Lola. Lola´s dots de Xoana e Raquel Álvarez) mentres que outros selos editoriais que tamén se estrearon no 2010  como El patito editorial,  Danu Editorial e Barbantesa viñeron encher ocos que o mercado estaba demandando, nunha clara aposta polo mundo da banda deseñada,  impresións a petición e novos espazos para a a novela e a tradución respectivamente.

Oleada de libros electrónicos

            Tras do anuncio da invasión de ebooks e plataformas dixitais, algúns títulos dos catálogos de varias editorias galegas (Xerais e Galaxia) están dispoñibles en formato ebook a través da propia web das editoras coa intención de ir incorporando progresivamente máis títulos ata poñer en formato dixital descargable para os lectores electrónicos a totalidade dos catálogos. Nesta liña de novos soportes, a Editorial Galaxia presentou, en colaboración con Perro Verde Films, as versións trilingües, con posibilidade de personalizar o texto, así como con efectos de son e animación das personaxes adaptados para iPad e iPhone, dos contos Puag, que noxo! e Un can no piso!, de Fina Casalderrey (ilustrados por Xan López Domínguez e Kristina Sabaite); Quen son?, de Alicia Borrás (con ilustracións de Andrés Meixide);  Conto para non comer, de Aceite (tamén ilustrado por Andrés Meixide) e o que se considera xa como o primeiro álbum ilustrado de autoría galega, Voces na lagoa do espantallo de Xan López Domínguez. Así mesmo, tamén puxo no mercado,  en colaboración con Continental Games e Moonbite,a excelente adaptación feita por Xavier Senín do conto de Andersen O soldadiño de chumbo nun innovador formato 2.0, con texto ilustrado, unha curtametraxe de adaptación e unha aplicación para iPad que destaca polo "galego",  tanto da súa ambientación como do seu contido, con personaxes como o cigarrón do entroido de Verín ou a súa localización no Museo do Xoguete de Allariz. O 2010 tamén foi o ano da creación de Redelibros, que puxeron en marcha as editoras Xerais, Kalandraka e Factoría K, en colaboración coas librarías Cartabón, Paz, Mazinguer e Cronopioslibros e coa asociación Gálix (Asociación Galega do Libro Infantil e Xuvenil), que se sustenta na alianza das redes sociais como un dos soportes máis valiosos para fomentar tendencias lectoras.

A definitiva consolidación da narrativa xuvenil como xénero

            Reedición de dous clásicos xuvenís

            O ano 2010 é o ano da reedición de dous dos libros máis emblemáticos da literatura xuvenil galega; o primeiro, que se edita por primeira vez en Bos Aires no ano 1961 e que, ben que nace sen a etiqueta "xuvenil", pronto as sucesivas xeracións de lectores mozos a converteron en súa; estamos a nos referir a Memorias dun neno labrego de Xosé Neira Vilas que  vén de ser editada por Galaxia, mantendo as ilustracións orixinais de Luis Seoane. A segunda novela que marcou un antes e un despois no eido xuvenil publícase en  1985, ano no que a narrativa xuvenil nace con vontade de  tal, isto é, de se dirixir a ese tramo lector. Falamos de Todo ben de Manolo Rivas, que vía a luz na colección Fóra de Xogo que Edicións Xerais de Galicia viña de poñer en marcha para dar conta das necesidades deste novo colectivo e que conta hoxe por máis de cento trinta e dous títulos de moitos dos nosos mellores autores do xénero. A reedición deste clásico inaugural que conta a historia do asasinato dun rico emigrante galego no Brasil, en clave de novela negra con acordes sentimentais e paixón futbolista conta coa revisión do autor.

Premios narrativa xuvenil